Home
Themawandelingen
Reguliere stadswandelingen
Verhaal van de week

Word gids
Ons verhaal
Contact

Home
Themawandelingen
Reguliere stadswandelingen
Verhaal van de week

Word gids
Ons verhaal
Contact

19e eeuw

Geschiedenis

De Taaie: de koetsier die heel Amsterdam kende

Luuk Reinders
21 juli, 2026

Cornelis Verschuur - De Taaie

“Deruit!” De drie heren kijken de koetsier ongelovig aan. Ze hebben zojuist een rit door Amsterdam gemaakt, maar weigeren de drie gulden te betalen die...

Continue Reading

Social Media Links

Facebook
Follow
Instagram
Follow

opdezedaginmokum

❌❌❌ Dagelijks Amsterdamse geschiedenis.
Wat gebeurde er op die dag, toen?
Gestart op 1 januari 2026
🕵️‍♂️🕵️‍♀️ Luuk & Lisa • stadsgidsen Amsterdam

📅 9 augustus 1982 – Onder politiebewaking werd de

📅 8 augustus 1950 – Vier weken feest voor thuisbli

📅 8 augustus 1950 – Vier weken feest voor thuisblijvende Amsterdammers

"Blijft u dus met vacantie in Amsterdam? Geen nood", schreef De Telegraaf geruststellend. Tegen geringe kosten konden Amsterdammers genieten van allerlei "vacantiegenoegens in de stad en haar parken".

Daarvoor zorgde het Vacantiecomité-Amsterdam, dat die zomer vier weken lang een uitgebreid programma organiseerde voor Amsterdammers die hun vakantie in eigen stad doorbrachten.

Er was voor jong en oud van alles te beleven. Tijdens speciale "bosdagen" waren er onder meer volksdansen, poppenkast, ballet, openluchtfilms, concerten, kindercircus en ruiterdemonstraties van de Amsterdamse politie. Met een speciaal “reductieblad” kregen Amsterdammers bovendien korting op theaters, Artis, rondvaarten, musea en het stadion.

Daarnaast werden kinderspelen georganiseerd. Op 8 augustus 1950 vond op de Nieuwmarkt, rond de Waag, deze autopedwedstrijd plaats.

🎬 Polygoon Journaal – Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

#zomervakantie #nieuwmarkt #amsterdam #geschiedenisvandaag

📅 7 augustus 1788 – De verjaardag die heel Amsterd

📅 7 augustus 1788 – De verjaardag die heel Amsterdam moest vieren

Op de avond van 7 augustus 1788 veranderde Amsterdam in één grote lichtshow. Van woonhuizen tot het stadhuis, overal brandden kaarsen en verschenen feestelijke erebogen.

Dat gebeurde niet spontaan. Het stadsbestuur vaardigde zelfs een officiële verordening uit:
"...dat alle Ingezetenen van deze Stad (...) hunne huizen op den 7 Augusti (...) zullen hebben te illumineren, op zodanige wijze als een ieder naar zijne omstandigheden zal meenen te behooren, beginnende des avonds om 9 uuren, en eindigende ten 12 uuren."

De aanleiding was de 37e verjaardag van prinses Wilhelmina van Pruisen, de vrouw van stadhouder Willem V. Maar het was meer dan een verjaardagsfeest. Een jaar eerder was Wilhelmina betrokken geraakt bij een groot politiek conflict. Uiteindelijk greep haar broer, de koning van Pruisen, met een leger in en kwam de macht weer stevig in handen van de Oranjes. Ook in Amsterdam kwam een Oranjegezind stadsbestuur aan de macht.

Met de duizenden lichtjes vierde de stad daarom niet alleen de verjaardag van de prinses, maar liet het nieuwe stadsbestuur ook zien dat het achter het Huis van Oranje stond.

🖼️ AI-impressie van het verlichte stadhuis op de Dam - eigen werk
📜🖼️ Verordening illumineren stad / Rijksmuseum & Portret Wilhelmina van Pruisen (1779) - Mauritshuis
🖋️Het Stadhuis te Amst. verlicht - prentmaker onbekend / Rijksmuseum
🖋️Illuminatie opgebouwd voor het huis van burgemeester Matthys Straalman - Barent de Bakker / Rijksmuseum

#amsterdamlightfestival #koninklijkhuis #dampaleis #geschiedenisvandaag #monarchie

📅 6 augustus 1718 – De man achter 'het fort van Sj

📅 6 augustus 1718 – De man achter 'het fort van Sjako' werd op de Dam terechtgesteld

"Wat is het hier een fort van Sjako." De uitdrukking wordt in Amsterdam nog altijd gebruikt als het ergens een enorme rommel is. Maar wie was die Sjako eigenlijk?

Achter de bijnaam ging Jacob Frederik Muller schuil, een rover die begin achttiende eeuw met zijn bende Amsterdam en de omgeving onveilig maakte. Boerderijen werden overvallen, kostbaarheden geroofd en geweld werd daarbij niet geschuwd. Nadat hij in 1716 was opgepakt, wist hij zelfs uit het Rasphuis te ontsnappen door met een spijker een gat in de muur te maken. Zijn vrijheid duurde echter maar kort, nog diezelfde avond werd hij opnieuw gearresteerd.

Tijdens het jarenlange proces speelde 'Lange Griet', de minnares van Sjako, een opvallende rol. In ruil voor strafvermindering legde zij belastende verklaringen tegen hem af. Die getuigenissen droegen bij aan zijn veroordeling.

Op 6 augustus 1718 viel uiteindelijk het doek. Voor een grote menigte op de Dam werd Sjako eerst geradbraakt en daarna onthoofd. Zijn lichaam werd vervolgens naar het galgenveld aan de Volewijk gebracht en daar tentoongesteld als afschrikwekkend voorbeeld.

In de eeuwen daarna groeide Sjako uit tot een Amsterdamse legende. Verhalen over een geheimzinnig 'Fort van Sjako' op de Elandsgracht met verborgen gangetjes en ontsnappingsroutes deden de ronde en ook zijn revolver, breekijzer en uitschuifbare ladder werden onderdeel van de mythe. Inmiddels is duidelijk dat veel van die verhalen pas ruim een eeuw later ontstonden en grotendeels zijn geromantiseerd of verzonnen.

📜 Executieregister 6 augustus 1718 - Stadsarchief Amsterdam
📷 Fotolijst Jacob Frederik Müller en fort van Sjako - Amsterdam Museum
📷 Revolver, breekijzer en revolver van Sjako - Amsterdam Museum
📷 Gevelsteen Elandsgracht 73 - Eigen werk

#legende #amsterdam #elandsgracht #geschiedenisvandaag

📅 5 augustus 1985 – Straatprostituees in verzet te

📅 5 augustus 1985 – Straatprostituees in verzet tegen hun verhuizing

Op 5 augustus 1985 protesteerden tientallen straatprostituees en sympathisanten van de belangenorganisatie Vrouwen in de Prostitutie (VIP) op de hoek van de Herengracht en Utrechtsestraat. Met spandoeken als 'Hoeren vogelvrij?' keerden zij zich tegen het besluit van de gemeente om de bekende tippelzone in de Utrechtsebuurt te verplaatsen.

De gemeente stelde dat de maatregel noodzakelijk was omdat de overlast in de buurt onhoudbaar was geworden. De demonstranten zagen dat heel anders. Zij beschuldigden burgemeester Ed van Thijn van een 'heilige oorlog voor een schone Olympische stad'. Volgens hen werden mensen die niet in het gewenste stadsbeeld pasten uit het centrum verdreven.

Die verwijzing was niet toevallig. Amsterdam had zich kandidaat gesteld voor de Olympische Spelen van 1992. Volgens critici paste de aanpak van de straatprostitutie in de ambitie om de stad een 'schoner' en 'veiliger' imago te geven, terwijl de gemeente benadrukte dat de verhuizing vooral bedoeld was om de overlast in de Utrechtsebuurt aan te pakken.

Een dag later werd de De Ruyterkade officieel aangewezen als nieuwe gedooglocatie. Daar stuitte het besluit op fel verzet. Bewoners en ondernemers blokkeerden de straat met betonnen oliedrums en een container uit angst dat de overlast zich simpelweg zou verplaatsen.

Uiteindelijk kreeg Amsterdam de Olympische Spelen van 1992 niet toegewezen. De Spelen gingen naar Barcelona.

📷 Prostituees en sympatisanten demonstreren tegen gemeentebeleid - Sjakkelien Vollebregt / Nationaal Archief

#amsterdam #protest #geschiedenisvandaag #opdezedaginmokum

📅 4 augustus 1961 – Honderden Jehova's Getuigen we

📅 4 augustus 1961 – Honderden Jehova's Getuigen werden gedoopt in het Amsterdamse Zuiderbad

Amsterdam stond die week volledig in het teken van een internationaal congres van Jehova's Getuigen. Meer dan 20.000 gelovigen uit binnen- en buitenland waren naar de hoofdstad afgereisd voor een zesdaagse bijeenkomst in het Olympisch Stadion. Naast het stadion verrees zelfs een tentenkamp waar ongeveer 5.000 mensen verbleven.

Het hoogtepunt volgde op 4 augustus. In het Amsterdamse Zuiderbad werden ongeveer 550 nieuwe Jehova's Getuigen gedoopt. Terwijl een orkest speelde en honderden aanwezigen meezongen, werden de dopelingen één voor één volledig onder water gedompeld. De doop symboliseerde het afleggen van het oude leven en het begin van een nieuw leven als Jehova's Getuige.

Een verslaggever schreef dat de dopelingen zich tijdens de ceremonie "letterlijk overgaven aan de doper", als symbool van hun toewijding.

🎬 Polygoon Journaal – Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

#jehovasgetuigen #zuiderbad #amsterdam #congres #geschiedenisvandaag

📅 3 augustus 1996 – De dag waarop de eerste Canal

📅 3 augustus 1996 – De dag waarop de eerste Canal Parade door Amsterdam voer.

Op een zonnige zaterdagmiddag varen zo'n 45 versierde boten door de Amsterdamse grachten. Het is de allereerste Canal Parade. Organisator Siep de Haan bekende later: "Aanvankelijk was ik bang dat er niemand langs de kant zou staan." Die zorg bleek volledig onterecht. Langs de kades verzamelen zich duizenden mensen.

De Canal Parade was bewust opgezet als een feestelijke viering, niet als een demonstratie. Gay Business Amsterdam wilde Amsterdam profileren als gastvrije, homovriendelijke stad en de vrijheid en diversiteit van de stad vieren.

In de aanloop naar de eerste editie houdt vooral één vraag de gemoederen bezig: hoe bloot zal het worden? Twee jaar eerder had de EuroPride in Amsterdam veel discussie opgeleverd over wat wel en niet passend was tijdens een openbare parade. De politie laat alle deelnemers een zogeheten kuisheidsverklaring ondertekenen. Die bevat zelfs de absurde bepaling dat seks met dieren verboden is. De Haan grapte daar later over: "Voor het geval instanties dachten dat we met de eenden in de weer zouden gaan." Uiteindelijk blijkt "bloot met een knipoog" geen probleem.

Aanvankelijk was de Canal Parade bedoeld als een tijdelijk evenement, dat slechts drie keer georganiseerd zou worden in aanloop naar de Gay Games van 1998. Maar het succes is zo groot dat de botenparade uitgroeit tot een jaarlijks terugkerende viering van acceptatie, diversiteit en vrijheid.

🎥 Diverse beelden: o.a. NOS & AT5

#canalparade #gaypride #amsterdam #geschiedenisvandaag #opdezedaginmokum

📅 2 augustus 1971 – De Amsterdamse openluchtcampin

📅 2 augustus 1971 – De Amsterdamse openluchtcamping voor 'hippies' hield op te bestaan

In de zomer van 1971 was het Vondelpark misschien wel de beroemdste slaapplaats van Europa.

Nadat slapen op de Dam een jaar eerder was verboden, wees de gemeente het Vondelpark namelijk aan als plek waar jonge reizigers konden overnachten. Er kwamen sanitaire voorzieningen, een bagagedepot en zelfs een recreatieruimte onder de Vondelbrug. Projectleider Piet Riemens wilde bewijzen dat vrijheid en gastvrijheid prima samen konden gaan.

Het experiment bleek uiteindelijk slachtoffer van zijn eigen succes. Op het hoogtepunt sliepen zo'n 2.000 jongeren per nacht in het park. Het Vondelpark groeide uit tot een internationale trekpleister. Zelfs KLM speelde daarop in met de reclameleus: "Visit Amsterdam, fly KLM and sleep in the Vondelpark."

Eind juli sloeg de stemming om. Het Vrije Volk schreef dat het park niet langer naar hasj rook, maar "naar stront". Eén toiletwagen met twee toiletten bleek onvoldoende voor de duizenden overnachters, afval hoopte zich op en buurtbewoners klaagden over geluidsoverlast.

Toch bleef projectleider Piet Riemens optimistisch. Hij sprak over "een sfeer van verbroedering", maar waarschuwde ook voor "eksters tussen de hippe vogels". Er werden namelijk steeds meer diefstallen van slaapzakken, gitaren en andere bezittingen gemeld.

Op 2 augustus 1971 begon de politie daarom met het vriendelijk verwijderen van de honderden tenten uit het Vondelpark. Zonder grote confrontaties, maar wel met een duidelijke boodschap: Het Vondelpark was geen openbare camping meer. Daarmee kwam een einde aan een bijzonder experiment uit de zomer van 1971.

🎬 Polygoon Journaal - Beeld en Geluid instituut

#vondelpark #hippies #amsterdam #opdezedaginmokum

📅 1 augustus 1986 – Mokums rekenwonder was niet me

📅 1 augustus 1986 – Mokums rekenwonder was niet meer.

Die ochtend deed de schoonmaakster van 'Willy Wortel', zoals de Amsterdammer Wim Klein bekendstond, een gruwelijke ontdekking. In zijn woning aan de Brouwersgracht werd de 73-jarige Klein dood aangetroffen. Hij was door messteken om het leven gebracht.

Als kind speelde Wim al liever met getallen dan dat hij in de pauze buiten ging voetballen. Ondanks zijn rekentalent zag zijn vader in hem het liefst de opvolger van zijn huisartsenpraktijk. Maar na diens overlijden koos Wim voor zijn eigen pad. Hij brak zijn studie geneeskunde af en vond in het Amsterdamse uitgaansleven ook de vrijheid om als homoseksuele man zichzelf te zijn. Hij droomde van een leven als artiest.

Nog voordat hij die droom kon waarmaken, brak de oorlog uit. Zelf overleefde Wim de oorlog dankzij de onderduik, maar zijn tweelingbroer Leo, die net als hij een uitzonderlijk rekentalent had, werd vermoord in Sobibor.

Na de bevrijding trok hij onder namen als Moos Optel, Pascal en later Willy Wortel alsnog de wereld over. Hij verbaasde volle zalen met zijn rekenkunsten. Zo wist hij van iedere willekeurige geboortedatum direct de juiste weekdag te noemen en vestigde hij een wereldrecord door in slechts 1 minuut en 28,8 seconden de dertiendemachtswortel uit een getal van honderd cijfers te trekken.

Maar hoe ver hij ook van huis was, Amsterdam bleef trekken. Hij verlangde daarom op latere leeftijd terug naar "Mokum, naar huis, waar nog wat te lachen valt." Na zijn terugkeer zei hij: "Ik kan hier tenminste altijd het kind blijven dat ik nog ben."

Juist daar, in zijn geliefde Amsterdam, kwam in de zomer van 1986 abrupt een einde aan zijn leven. Veertig jaar later is de moord op Mokums rekenwonder nog altijd niet opgelost.

#willywortel #moord #amsterdam #geschiedenisvandaag #opdezedaginmokum

📷 CERN Fotolab

Volg ons op Instagram

© 2026 Op deze dag in Mokum.

All

Posts

Museums

Exhibitions

Collections

Magazines

Products

Press Enter / Return to begin your search.

Sign In
Sign Up

Remember Me

Lost Your Password?

To keep connected with us please login with your personal info.

Sign In
Sign Up

New membership are not allowed.

Enter your personal details and start journey with us.

Home
Themawandelingen
Reguliere stadswandelingen
Verhaal van de week
Word gids
Over Ons
Contact