Home
Themawandelingen
Reguliere stadswandelingen
Verhaal van de week

Word gids
Ons verhaal
Contact

Home
Themawandelingen
Reguliere stadswandelingen
Verhaal van de week

Word gids
Ons verhaal
Contact

Sjakoo

Stadslegendes

Het Fort van Sjako

Luuk Reinders
6 augustus, 2026

Fort van Sjako

Het beroemdste rovershol van Amsterdam Aan de Elandsgracht 73 herinneren twee gevelstenen aan een berucht stukje Amsterdamse geschiedenis. Op deze plek stonden ooit vier oude...

Continue Reading

Social Media Links

Facebook
Follow
Instagram
Follow

opdezedaginmokum

❌❌❌ Dagelijks Amsterdamse geschiedenis.
Wat gebeurde er op die dag, toen?
Gestart op 1 januari 2026
🕵️‍♂️🕵️‍♀️ Luuk & Lisa • stadsgidsen Amsterdam

13 oktober 1929 – ‘Hoog’ bezoek in Mokum Een geva

13 oktober 1929 – ‘Hoog’ bezoek in Mokum

Een gevaarte van bijna 237 meter boven je hoofd. Daar kijk je wel even voor op.

Rond half twaalf 's ochtends verschijnt de Graf Zeppelin boven Amsterdam. Nog geen twee maanden eerder maakte het luchtschip een reis rond de wereld, via onder meer Tokio en Los Angeles. Nu kunnen Amsterdammers die vliegende beroemdheid met eigen ogen bewonderen.

Het bezoek maakt deel uit van de ‘Hollandfahrt’, een rondvlucht boven Nederland. Na eerder uitstel door slecht weer is het eindelijk zover. Eerst wordt bij Schiphol nog even post bezorgd. Daarvoor hoeft het luchtschip niet te landen, want de bemanning werpt gewoon een postzak naar beneden.

Daarna vliegt de zeppelin een grote ronde boven Amsterdam, over het centrum van de stad. Vanaf straten, torens en daken kijken tienduizenden mensen toe. Zes KLM-vliegtuigjes begeleiden de reus, die vervolgens richting Utrecht verdwijnt.

🎬 RD Film- en Fotoarchief

#zeppelin #amsterdam @paleisamsterdam #geschiedenisvandaag #grafzeppelin

12 oktober 1966 – De VU pakt haar koffers Jarenla

12 oktober 1966 – De VU pakt haar koffers

Jarenlang zat de Vrije Universiteit verspreid over tientallen panden in Amsterdam. Met de verhuizing naar Buitenveldert kwamen steeds meer onderdelen bij elkaar.

Op 12 oktober 1966 opende minister Diepenhorst officieel acht nieuwe gebouwen, waaronder het academisch ziekenhuis. Ook studentenflats en een sporthal in het aangrenzende Amstelveen hoorden erbij.

Bijzonder genoeg was de voltooiing van het ziekenhuis bewust vertraagd. De medische wetenschap ontwikkelde zich zo snel dat de VU nieuwe inzichten en uitvindingen nog in de bouw wilde kunnen verwerken.

De verhuizing bood ook kansen voor de achterblijvende panden. In voormalige VU-gebouwen in de stad waren al ontmoetingsruimten voor studentendisputen ingericht. Bovendien konden ze woonruimte bieden aan getrouwde studenten, voor wie in de nieuwe studentenflats nog weinig plek was.

Bij de opening in Buitenveldert telde de VU ruim vijfduizend studenten. Het grote hoofdgebouw aan de De Boelelaan moest nog komen, dat zou koningin Juliana in 1973 officieel openen.

🎬 Polygoon Hollands Nieuws (producent) / Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (beheerder)

@vuamsterdam #VU #buitenveldert #universiteit #geschiedenisvandaag

11 oktober 1980 – Stilte na de storm? Op 11 oktob

11 oktober 1980 – Stilte na de storm?

Op 11 oktober 1980 wordt de verlengde Oostlijn tussen het Centraal Station en de Bijlmer in gebruik genomen. Een dag eerder verloopt de officiële openingsplechtigheid allesbehalve feestelijk. Rookbommen, vernielingen en confrontaties met de politie beheersen de dag. Uiteindelijk worden 163 mensen aangehouden.

Aan de nieuwe metroverbinding gaat een jarenlange strijd vooraf. Voor de aanleg moet een groot deel van de oude Nieuwmarktbuurt wijken. Bewoners en actievoerders verzetten zich fel tegen de sloop van hun huizen. In 1975 leidt dat tot de Nieuwmarktrellen.

Onder de grond blijft die geschiedenis zichtbaar. Kunstenaars uit de buurt krijgen de opdracht metrostation Nieuwmarkt van kunstwerken te voorzien. Zo laat Jan Sierhuis een betonnen slopersbal in de muur van het station plaatsen. Gebroken spiegels verwijzen naar de ontwrichting van de buurt en houten palen herinneren aan de funderingen waarop de verdwenen huizen ooit stonden.

De Oostlijn is inmiddels bijna een halve eeuw in gebruik. De zogenoemde ‘anti-metrokunst’ in station Nieuwmarkt herinnert nog altijd aan de strijd die aan de aanleg voorafging.

🎬 Polygoon Hollands Nieuws (producent) / Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (beheerder)

10 oktober 1949 – Kiespijn in Zunderdorp? Dan moe

10 oktober 1949 – Kiespijn in Zunderdorp?

Dan moet je eerst maar eens bij de tandarts zien te komen. Voor bewoners van de dorpen in Amsterdam-Noord zijn de afstanden naar de bestaande klinieken in 1949 soms zo groot dat ze een bezoek helemaal achterwege laten.

Daar komt nu een oplossing voor: een complete tandartspraktijk in een truck met oplegger. De crèmekleurige wagen rijdt voortaan naar de patiënten toe, onder meer in Schellingwoude, Durgerdam, Ransdorp en Zunderdorp.

Het is de eerste rijdende tandheelkundige polikliniek van Nederland. De praktijk is bedoeld voor ziekenfondsleden en beschikt over een behandelkamer, een administratiekantoor en een wachtkamer voor tien tot twaalf mensen.

Een verslaggever van De Waarheid bekijkt de wagen met bewondering, maar ook met enige tandartsangst. Zodra hij de glimmende instrumenten en de behandelstoel ziet, kiest hij het hazenpad.

En dan is er nog iets dat hem opvalt. Geluidsdemping ontbreekt. De tandartsen hebben kennelijk wel héél veel vertrouwen in hun toekomstige patiënten, grapt hij.

🎬 Polygoon Hollands Nieuws (producent) / Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (beheerder)

#tandarts #zunderdorp #durgerdam #amsterdam #geschiedenisvandaag

9 oktober 1954 – De fik erin Hoe maak je reclame

8 oktober 1833 – Spokendans op de Oudeschans Vana

8 oktober 1833 – Spokendans op de Oudeschans

Vanaf 8 oktober 1833 trekken Amsterdammers ’s avonds richting de Oudeschans. Boven het wateroppervlak zouden spoken dansen. De belangstelling groeit zo snel dat toeschouwers vier rijen dik langs de gracht staan. Wie rond half acht aankomt, moet moeite doen om nog iets te zien.

De geesten verschijnen kort na zonsondergang. Wachten tot het spokelijk uur van middernacht hoeft dus niet volgens een verslaggever van het Algemeen Handelsblad, die zelf ook acte de presence gaf. ‘Kijk, daar is er een!’ klinkt het uit de menigte. Mensen rekken zich uit en wijzen. Het lijken ‘gesluierde dames’.

Maar hoe scherp de journalist ook kijkt, zelfs met een toneelkijker, hij ontdekt geen geesten. Wel ziet hij vrouwen in lichte jasjes aan de overkant lopen, soms met een boodschappenmandje.

Zijn dát de spoken? Of haalt iemand een grap uit? Er gaan verhalen rond over een toverlantaarn die schimmen projecteert. Anderen vermoeden een spiegel die het licht weerkaatst. Een sluitende verklaring blijft uit.

Na een uur vertrekt de verslaggever. Veel toeschouwers lijken ook niet helemaal overtuigd dat het spookt. Maar thuisblijven terwijl heel Amsterdam erover praat? Dan liever zelf even kijken!

✏️ Spokendans op Oudeschans - @bobfoulidis
📷 Spook boven de gracht (AI) - eigen beeld

7 oktober 1970 – Het zal je huis maar wezen Je wo

7 oktober 1970 – Het zal je huis maar wezen

Je woont in de Jordaan. Op een kaart zoek je je straat en je huizenblok. Rood. Jouw huis moet volgens de plannen van de gemeente verdwijnen.

Veel woningen zijn vervallen en de gemeente wil de buurt ingrijpend vernieuwen. Maar wat betekent dat voor de mensen die er wonen? Actiegroep Jordaad maakt de gevolgen zichtbaar met een affiche dat de geplande afbraak rood markeert. Het verschijnt achter ramen en in cafés, met de indringende boodschap ‘Het zal je huis maar wezen’.

Bij het verwerken van de gegevens voor die kaart krijgen de actievoerders hulp van architect Kees Wegener Sleeswijk. Hij werkt bij de gemeentelijke afdeling Stadsontwikkeling en helpt dus het verzet tegen de plannen van zijn eigen werkgever. Zijn betrokkenheid moet geheim blijven. Volgens een latere beschrijving draagt hij tijdens een vergadering aan de Bloemgracht zelfs een bivakmuts.

Het verzet groeit. Op 7 oktober 1970 gaat het bestaande schetsplan onder wethouder Han Lammers van tafel. In 1972 volgt een bestemmingsplan dat de historische structuur van de buurt behoudt.

De woningen moeten nog steeds worden verbeterd. Maar de Jordaan krijgt de kans om Jordaan te blijven.

📷 Affiche ‘De Jordaan in puin?’ / Actiegroep Jordaad
📷 Han Lammers tijdens een hoorzitting over de sanering van de Jordaan - Rob Mieremet / Nationaal Archief
📷 Luchtfoto — Dienst der Publieke Werken / Collectie Stadsarchief Amsterdam

#jordaan #sloop #amsterdam #geschiedenisvandaag

6 oktober 1970 – Een hoop herrie om drie brommers

6 oktober 1970 – Een hoop herrie om drie brommers

Een brommer die door de Amsterdamse straten knettert, trekt vanzelf de aandacht. Maar vaststellen of hij te veel lawaai maakt? Dat blijkt een stuk ingewikkelder.

Op dinsdagmiddag 6 oktober 1970 krijgt de pers een demonstratie bij de Amsterdamse politie. Een agent houdt een decibelmeter bij een brommer. Zo zouden de Amsterdamse politiemannen graag snel het geluid van uitlaten controleren.

Alleen mag het niet op deze manier. De minister heeft een meetmethode voorgeschreven die volgens het krantenbericht zo ingewikkeld is dat de politie daarmee slechts drie brommers per dag kan controleren. Voor een hele stad schiet dat weinig op.

Ook te snelle brommers wil de Amsterdamse verkeerspolitie beter kunnen controleren. Ze verwacht daarvoor een rollentestbankje te krijgen, een zogenaamde ‘curvometer’. Met dit apparaat van vijftien kilo kunnen agenten vaststellen hoe hard een brommer kan rijden. Gaat hij te snel, dan neemt de politie hem mee voor onderzoek naar een mogelijk opgevoerde motor.

📷 Decibelmeter politie Amsterdam - Eric Koch / Nationaal Archief
📷 Curvometer politie Amsterdam - Bert Verhoeff / Nationaal Archief

#politie #amsterdam @politie_amsterdam

5 oktober 1968 – Spelen op de ‘panno’ Had jouw sp

5 oktober 1968 – Spelen op de ‘panno’

Had jouw speelplek vroeger ook een naam die alleen de kinderen uit de buurt gebruikten? In de Amsterdamse Boerensteeg gingen ze naar de ‘panno’. Een verbastering van ‘puinhoop’. Het terrein dat na de oorlog door de sloop van panden was ontstaan, was voor hen een plek om hutten te bouwen en avonturen te beleven.

Op zaterdag 5 oktober 1968 komt wethouder Roel de Wit naar de steeg. Om half elf opent hij hier officieel een kinderspeelplaats. En niet zomaar eentje, Amsterdam heeft er met deze plek in de Bethaniënbuurt precies vijfhonderd.

De krant kondigt de opening in een paar regels aan. Op de foto’s staat de wethouder tussen de kinderen. Voor de stad is het een mijlpaal, voor de buurt een nieuwe inrichting van een plek waar al werd gespeeld.

Vijfhonderd speelplaatsen. En daarnaast natuurlijk al die stoepen, pleintjes en veldjes die kinderen zelf tot hun terrein maakten. De plek waar je na school naartoe ging, waar je wist wie er zouden zijn en waar je steeds net iets langer wilde blijven.
Waar speelde jij vroeger in de buurt? En hoe noemden jullie die plek?

📷 Opening vijfhonderdste kinderspeelplaats, Boerensteeg, 5 oktober 1968 - Eric Koch / Anefo, Nationaal Archief

#bethanienbuurt #amsterdam #geschiedenisvandaag

Volg ons op Instagram

© 2026 Op deze dag in Mokum.

All

Posts

Museums

Exhibitions

Collections

Magazines

Products

Press Enter / Return to begin your search.

Sign In
Sign Up

Remember Me

Lost Your Password?

To keep connected with us please login with your personal info.

Sign In
Sign Up

New membership are not allowed.

Enter your personal details and start journey with us.

Home
Themawandelingen
Reguliere stadswandelingen
Verhaal van de week
Word gids
Over Ons
Contact