Home
Themawandelingen
Reguliere stadswandelingen
Verhaal van de week

Word gids
Ons verhaal
Contact

Home
Themawandelingen
Reguliere stadswandelingen
Verhaal van de week

Word gids
Ons verhaal
Contact

kargadoor

Geschiedenis

Kikki de kargadoor – een leven op de brug

Luuk Reinders
18 oktober, 2026

Een vertrouwd gezicht op de Prinsengracht Een touw, een ijzeren haak en een sterke rug. Meer heeft Christiaan Smit nauwelijks nodig om zijn brood te...

Continue Reading

Social Media Links

Facebook
Follow
Instagram
Follow

opdezedaginmokum

❌❌❌ Dagelijks Amsterdamse geschiedenis.
Wat gebeurde er op die dag, toen?
Gestart op 1 januari 2026
🕵️‍♂️🕵️‍♀️ Luuk & Lisa • stadsgidsen Amsterdam

☄️ 23 oktober 1805 – Onheil aan de Amsterdamse hem

☄️ 23 oktober 1805 – Onheil aan de Amsterdamse hemel?

Plotseling wordt Amsterdam verlicht. Aan de avondhemel verschijnt een vuurbol die zo groot lijkt als de volle maan. Het licht werpt scherpe schaduwen op de grond. Wat komt daar op de stad af?

De bol beweegt snel van oost naar west en laat een lange, gloeiende streep achter. Het licht kronkelt in een S-vorm en verdwijnt uiteindelijk in wat wordt beschreven als duizenden kleine vonken. Van het verschijnsel boven de Botermarkt, het huidige Rembrandtplein, wordt een prent gemaakt.

Volgens de Amsterdamse schrijver A. Fokke Simonsz. zien sommige toeschouwers een zwaard, anderen een mensenhoofd of een gevleugelde slang. Hij schrijft: “De meesten voorzeiden elkander oorlog en duure tijden.”

Fokke verzet zich tegen die angst. Waarom zou een schitterend natuurverschijnsel rampspoed voorspellen?

Ruim twee eeuwen later bekijkt meteorenonderzoeker Marco Langbroek een verslag van dezelfde avond uit Emmeloord. Zijn verklaring is dat het waarschijnlijk een bijzonder heldere meteoor met een nalichtend spoor was. Mogelijk hoorde het bij de Tauriden, een meteorenzwerm die bekendstaat om zijn felle vuurbollen.

📷 Luchtverschijnsel boven de Botermarkt (1805) – anonieme maker, uitgever Anthony Bernard Saakes / Rijksmuseum

#rembrandtplein #amsterdam #meteoor #geschiedenisvandaag

🎶 22 oktober 1960 – Zeven uur muziek en een flinke

🎶 22 oktober 1960 – Zeven uur muziek en een flinke dosis chaos

Een draaiorgel in het Concertgebouw, honderden artiesten en een feest dat tot diep in de nacht doorgaat. De eerste uitreiking van de Edisons wordt een avond om niet snel te vergeten...

Op 22 oktober 1960 vindt in Amsterdam het eerste Grand Gala du Disque plaats. De platenindustrie pakt groots uit. Ongeveer vijftig acts vullen samen zeven uur. Klassieke muziek en lichte muziek komen deze avond bij elkaar, met de gloednieuwe Edison als onderscheiding voor bijzondere plaatopnamen.

Door het hele Concertgebouw is iets te beleven. Zangers, acteurs en orkesten maken hun opwachting. Zelfs de Marinierskapel is van de partij. Het deftige concertgebouw heeft die avond wel iets weg van een uitbundig Boekenbal. Onder de eerste winnaars zijn Willy Alberti en Frank Sinatra. Jazz-zangeres Rita Reys staat die avond op het podium.

Achter de schermen is het ondertussen een hele toer om alles in goede banen te leiden. Presentator Willem Duys vertelt later dat er 360 artiesten zijn gecontracteerd, maar een programma en script ontbraken volgens hem. Toch kijkt Duys er met plezier op terug: “Het is volledig uit de hand gelopen, maar het was mijn mooiste Grand Gala.”

In de jaren die volgen keert het gala regelmatig terug naar Amsterdam, waar de RAI het decor wordt voor optredens van wereldsterren als Tina Turner, Johnny Cash, de Bee Gees en The Carpenters.

Herinner jij je de Grand Gala du Disque-uitzendingen nog? 📺
📷 Grand Gala du Disque, editie 1960 met o.a. Willy Alberti, Concertgebouw Amsterdam – Joop van Bilsen / Nationaal Archief
📷 Presentatoren Mies Bouwman en Willem Duys, editie 1970, RAI Amsterdam – Eric Koch / Nationaal Archief
📷The Three Degrees, editie 1974, RAI Amsterdam – Anefo / Nationaal Archief

#edisons #muziekgebouw #RAI #Amsterdam

21 oktober 1888 – Een klopgeest op de Zwanenburgwa

21 oktober 1888 – Een klopgeest op de Zwanenburgwal? 👻

Honderden mensen staan ’s avonds op de Zwanenburgwal, in de hoop een spook te zien. Bij de familie Van Moppes klinkt al weken een geheimzinnig geklop. Zelfs de politie staat voor een raadsel. Want als agenten het spook vragen om veertien of twintig keer te kloppen, krijgen ze precies dat aantal tikken terug…

Het gerucht trekt nieuwsgierigen uit het hele land. Onderzoekers, spookverdrijvers en spiritisten komen naar Amsterdam. Die laatsten hebben een bijzondere verklaring. De geest zou afkomstig zijn van een kind dat binnenkort in de buurt geboren wordt.

Vanaf 13 oktober 1888 is de politie vrijwel iedere avond aanwezig. Agenten zoeken op daken, tussen muren en in kelders. Zonder resultaat. Ondertussen maken de Amsterdammers er een rijmpje over:

‘Reeds sinds een week of zes, in ’t doodstil nacht’lijk uur,
hoort men een luid geklop aan ’s Heeren Moppes’ muur.’

Op 21 oktober lost hoofdinspecteur Christiaan Batelt het raadsel op. De ‘klopgeest’ blijkt Netje van Moppes, de elfjarige dochter des huizes. Wanneer het ’s avonds stil is, slaat zij de ijzeren ledikant.

Volgens de kranten weet Netje zelf niet wat ze doet en verkeert ze in een ‘sterk overspannen geestestoestand’. Ze wordt onder behandeling van een ‘kundig geneesheer’ gesteld. Wat die behandeling inhoudt, weten we niet. Wel houdt het kloppen op. De rust keert terug aan de Zwanenburgwal.

Meer van dit soort verhalen horen? Wandel mee met ‘Duister Amsterdam: legendes, geschiedenis & spookverhalen’. 👻 Link in bio!

📷 AI-beelden / eigen werk
📷 Zwanenburgwal, het betreffende huis is het derde van links / Stadsarchief Amsterdam

#spookverhalen #amsterdam #halloween #zwanenburgwal

20 oktober 1964 – Een computer aan de lijn Een co

20 oktober 1964 – Een computer aan de lijn

Een computer opbellen die vervolgens antwoord geeft? In 1964 kun je je daar in de Amsterdamse RAI over verbazen. Op 20 oktober begint er de Efficiencybeurs, waar bezoekers kennismaken met het kantoor van de toekomst.

161 exposanten laten zien hoe het werk sneller, makkelijker en met minder handelingen kan. Tot en met 28 oktober trekt de beurs ruim 57.000 bezoekers. Er valt dan ook genoeg te bekijken: een schrijfmachine die zonder typist doortikt, een telefoon met drukknoppen i.p.v. een draaischijf en computers die de loonadministratie overnemen.

De beurs past in een verandering die al langer gaande is. Kantoorwerk bestaat voor een groot deel uit handmatig administratief werk. Steeds meer van die handelingen kunnen aan machines worden overgelaten. Wat mensen dagen kost, moet straks in seconden kunnen.

Ook voor al dat papier is een oplossing bedacht. Documenten worden zo klein gefotografeerd dat zelfs de hele Bijbel op een plaatje ter grootte van een pasfoto past. Je moet hem daarna natuurlijk nog wel kunnen lezen.
Zo ziet vooruitgang er in 1964 uit.

Wie heeft er nog gewerkt met een typemachine, ponskaarten of de draaischijftelefoon?

🎬 Polygoon Hollands Nieuws (producent) / Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (beheerder)

#technologie #conferentie #RAIamsterdam @raiamsterdam

19 oktober 1962 – Amsterdam aan de muilkorf Even

19 oktober 1962 – Amsterdam aan de muilkorf

Even de hond uitlaten is op 19 oktober 1962 in Amsterdam niet meer zo vanzelfsprekend. De gemeente besluit dat Amsterdamse honden buiten aan de lijn moeten en een muilkorf moeten dragen. Aanleiding is een uitbraak van hondsdolheid.

Een klein wit hondje zwerft eind juli door de binnenstad en bijt op verschillende plekken mensen. Sommige voorbijgangers proberen het dier juist te helpen. Een vrouw die het voor een vrachtauto wil weghalen, wordt in haar hand gebeten. Ook een driejarig jongetje wordt gebeten. Hij overlijdt in september. Pas weken later staat vast dat hondsdolheid de oorzaak is.

De GGD reconstrueert de tocht van het hondje en zoekt naar iedereen die ermee in aanraking is geweest. Ruim honderd mensen worden tegen de ziekte ingeënt. De politie mag zelfs woningen binnengaan om dieren die mogelijk besmet zijn op te halen.

Maar hoe voorzie je zo’n 30.000 Amsterdamse honden ineens van een muilkorf? Volgens de kranten zijn er in de stad vermoedelijk maar duizend beschikbaar. Een fabriek in Vianen voert de productie razendsnel op. Normaal maakt het bedrijf er honderd tot honderdvijftig per maand, nu vijf- tot zesduizend per dag.

Het alarmnummer van de politie wordt overspoeld met vragen. Waar zijn die dingen te krijgen? De politie weet het zelf ook niet. Sommige baasjes improviseren met een lint om de snuit. Anderen houden hun hond binnen. De volgende dag kopt een krant: ‘Amsterdam, een stad zonder honden’.

De uitbraak eist uiteindelijk vier levens in Amsterdam en omgeving, maar komt onder controle. Begin 1963 worden de maatregelen stap voor stap opgeheven. De muilkorven mogen weer af en Amsterdam kan opgelucht ademhalen.

🎬 Polygoon Hollands Nieuws (producent) / Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (beheerder)

#politie #GGD #Amsterdam #hondsdolheid

18 oktober 1932 – 50 jaar voor het karretje gespan

18 oktober 1932 – 50 jaar voor het karretje gespannen

Een touw, een ijzeren haak en een sterke rug. Daarmee verdient Kikki zijn geld op de Prinsensluis over de Prinsengracht. Voor zijn 75e verjaardag en zijn jubileum wordt hij geïnterviewd voor het Polygoonjournaal. De interviewer spreekt van een zilveren jubileum, maar de kranten zijn duidelijk, Kikki zit al vijftig jaar in het vak, dus sinds zijn 25e.

Kikki heet eigenlijk Christiaan Smit en woont in de Jordaan. Hij wordt vaak de laatste Amsterdamse bruggentrekker genoemd. Of ‘kar-ga-door’, zoals dat in de volksmond heet. Terwijl de eigenaar duwt, trekt Kikki de kar met zijn touw en haak de steile brug op. Voor een paar centen per keer.

Ook op zijn verjaardag staat hij op zijn vaste plek. Aan de brugleuning hangen vlaggetjes en een kartonnen bord met zijn leeftijd en dienstjaren. Ondanks de harde wind stoppen voorbijgangers om hem te feliciteren. Ditmaal krijgt hij dubbeltjes en kwartjes zonder er een kar voor te hoeven trekken.

Iemand biedt koffie aan, maar hij blijft op zijn post. Als hij wegloopt, mist hij misschien een gift. Want het verdienen wordt er met de nieuwe, lagere bruggen niet makkelijker op. Zoals de verslaggever van ‘De Locomotief’ schrijft: ‘Hij houdt van de bultige sluizen met de lastige keien.’ Daar valt tenminste nog iets te verdienen.

🎬 Polygoon Hollands Nieuws (producent) / Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (beheerder)

#amsterdammer #kargadoor #jaren30 #prinsengracht

17 oktober 1889 – De vlag uit voor een gedempte gr

17 oktober 1889 – De vlag uit voor een gedempte gracht!

Huizen aan het water en de Westertoren op de achtergrond. Op oude afbeeldingen ziet de Rozengracht eruit als een plek die je graag terug zou willen. Toch hangen er vlaggen wanneer de gemeenteraad op 17 oktober 1889 besluit het water te laten verdwijnen.

Want wat je op die afbeeldingen niet ziet, is de stank. Bewoners klagen over de gassen die uit het vervuilde water opborrelen. De ‘Rozenpoel’ wordt de gracht zelfs genoemd. De kades verkeren bovendien in slechte staat. Omdat demping al jaren wordt overwogen, heeft de gemeente het onderhoud tot het hoognodige beperkt.

Ook het verkeer speelt mee. Amsterdam groeit buiten de Singelgracht en de nieuwe buurten in het westen hebben een betere verbinding met de binnenstad nodig. Het water moet dus plaatsmaken voor een brede verkeersweg. Met de latere aanleg van de Raadhuisstraat ontstaat een doorgaande route richting de Dam. Daarvoor verdwijnt ook de Warmoesgracht, samen met een aantal grachtenpanden.

De Rozengracht is lang niet het enige water dat verdwijnt. Van de elf doorgaande grachten in de Jordaan worden er in de negentiende eeuw zes gedempt. Zo waren de Lindengracht en Westerstraat ook ooit grachten.

De vlaggen op de Rozengracht vertellen dus een ander verhaal dan de nostalgische beelden. Voor bewoners die de stank en het achterstallige onderhoud zat zijn, betekent het verdwijnen van het water juist vooruitgang.

En nu? Zou jij de vlag uithangen als het nu weer een gracht zou worden?

🖼️ Rozengracht met vlaggen vanwege het besluit tot demping (1889) - J.M.A. Rieke / Stadsarchief Amsterdam
📷 De nog ongedempte Rozengracht gezien in de richting van de Westermarkt (1867) / Stadsarchief Amsterdam
📷 De gedempte Rozengracht (ca. 1950) / Stadsarchief Amsterdam

16 oktober 1947 – Een dansvloer onder de file Op

16 oktober 1947 – Een dansvloer onder de file

Op de Vondelbrug staat ‘Anno 1940’. Toch kunnen de eerste auto’s er pas op 16 oktober 1947 overheen. De oorlog heeft de bouw jarenlang stilgelegd. Eindelijk kunnen automobilisten rechtstreeks van de Eerste Constantijn Huygensstraat naar de Van Baerlestraat.

Architect Piet Kramer tekent zijn eerste ontwerp al in 1919. Hij ziet zelfs vijvers onder de brug voor zich, zodat het water licht tegen de onderkant weerkaatst. Het uiteindelijke bouwwerk wordt een stuk soberder.

Maar de brug heeft meer in huis dan je vanaf het wegdek ziet. In het noordelijke bruggenhoofd zit een grote betonnen ruimte, oorspronkelijk bedoeld voor een eventuele noodtelefooncentrale. Later wordt de ruimte ingericht als atoomschuilkelder. Vanaf 1968 kunnen jongeren er ook dansen in beatkelder Lijn 3, vernoemd naar de tram die boven hun hoofden rijdt.

Zo krijgt de verbinding tussen West en Zuid ook een dansvloer. En wie er vandaag langsloopt, kan het optimistische ‘1940’ nog altijd op de brug zien staan.

🎬 Polygoon Hollands Nieuws (producent) / Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (beheerder)

#amsterdam #brug #vondelpark #pietkramer #geschiedenisvandaag

15 oktober 1889 – Een kaartje om nergens heen te g

15 oktober 1889 – Een kaartje om nergens heen te gaan

Een kaartje kopen zonder de trein te nemen? Bij de opening van het Centraal Station op 15 oktober 1889 doen duizenden Amsterdammers dat. Voor tweeënhalve cent mogen ze het nieuwe gebouw van Cuypers en Van Gendt van binnen bekijken. Er worden maar liefst 14.000 speciale perronkaartjes verkocht.

Het station verrijst op drie aangeplempte eilanden in het IJ. Amsterdam krijgt een monumentale entree, maar verliest het vrije uitzicht over het water. Ook het gebouw valt niet bij iedereen in de smaak. Sommige protestanten noemen het werk van de katholieke Cuypers spottend een ‘Fransch klooster’.

Voor de stationschef is het bovendien een thuis. Hij woont in het westelijke hoekpaviljoen, met uitzicht over de stad. Aan de andere kant heeft de koninklijke familie een eigen ingang en wachtkamer. Daar kan zelfs met koets en al naar binnen worden gereden.

Op deze beelden uit 1949, gemaakt voor het zestigjarig bestaan, kijken we achter de schermen.

Welke mooie herinnering heb jij aan Amsterdam Centraal?

🎬 Polygoon Hollands Nieuws (producent) / Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (beheerder)

#amsterdamcentraal #NS #pierrecuypers #geschiedenisvandaag #onsamsterdamcentraal

Volg ons op Instagram

© 2026 Op deze dag in Mokum.

All

Posts

Museums

Exhibitions

Collections

Magazines

Products

Press Enter / Return to begin your search.

Sign In
Sign Up

Remember Me

Lost Your Password?

To keep connected with us please login with your personal info.

Sign In
Sign Up

New membership are not allowed.

Enter your personal details and start journey with us.

Home
Themawandelingen
Reguliere stadswandelingen
Verhaal van de week
Word gids
Over Ons
Contact